Płoszenie wilków i szkody wyrządzone przez wilki
Zezwolenie na płoszenie wilków
Szanowni Państwo,
W odniesieniu do sygnałów o atakach wilków na bydło domowe informujemy, iż zgodnie z załącznikiem nr 1 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183) wilk objęty jest ścisłą ochroną gatunkową. Ponadto wprowadzone zostały m.in. zakazy: umyślnego zabijania, umyślnego okaleczania lub chwytania, przetrzymywania, niszczenia lub uszkadzania nor i legowisk oraz umyślnego płoszenia lub niepokojenia.
Wilk chroniony jest także na mocy prawa europejskiego. Jest gatunkiem priorytetowym w „Dyrektywie siedliskowej” i przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, dla którego, w celu ochrony jego siedlisk bytowania, wyznacza się Specjalne Obszary Ochrony Natura 2000.
Ustawa o ochronie przyrody przewiduje możliwość uzyskania zezwolenia na odstępstwo od zakazów wobec osobników tego gatunku, w celu wyeliminowania powodowanego zagrożenia lub ograniczenia poważnych szkód – np. na umyślne płoszenie, czy zabijanie. Zezwolenia takie mogą być wydawane w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli wnioskowane działania nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony gatunków chronionych oraz przy spełnieniu jednej z przesłanek indywidualnych jak na przykład ograniczenie poważnych szkód w mieniu, czy zapewnienie zdrowia i bezpieczeństwa powszechnego. W przypadku, gdy zagrożenie jest udokumentowane oraz gdy spełnione są wszystkie przesłanki niezbędne do wydania zezwolenia nie ma przeciwwskazań, aby zezwolenie takie uzyskać.
- Zezwolenie może być wydane wyłącznie na wniosek podmiotu zainteresowanego uzyskaniem odstępstwa, które są dostępne na stronie internetowej Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie: https://www.gov.pl/web/rdos-olsztyn/zezwolenie-na-odstepstwa-od-zakazow-w-stosunku-do-gatunkow-zwierzat-objetych-ochrona
- w sytuacjach nagłych, wymagających natychmiastowej interwencji, tj. zagrażających życiu bądź zdrowiu ludzi lub zwierząt, kiedy obiektywnie wniosek nie może być załatwiony w formie pisemnej zgodnie z art. 14 § 2 kpa może być wydana decyzja ustna – należy skontaktować się telefonicznie z właściwym organem ochrony przyrody (GDOŚ/rdoś), pod numerami telefonów:
a) 89 537 21 00 - w godzinach urzędowania od 7:30 do 15:30
b) 783 920 152 - numer wyłącznie w sprawach nagłych, poza godzinami urzędowania
Po wydaniu decyzji ustnej następuje spisanie protokołu, który może zostać wysłany do wnioskującego, jako potwierdzenie wydania zezwolenia.
Decyzja ustana ma taką samą wagę jak pisemna. Niemniej jednak trzeba pamiętać, że w administracji istnieje zasada pisemności, zgodnie z którą sprawy powinny być załatwiane co do zasady pisemnie. Dlatego też decyzja ustna winna być stosowana wyłącznie w sytuacjach wyjątkowo pilnych.
Istotne informacje na temat wilków
W ostatnim czasie pojawiają się kolejne informacje, o zwiększaniu się populacji wilka na terenie województwa warmińsko-mazurskiego oraz obserwowaniu osobników w bliskości siedzib ludzkich. Wilk (Canis lupus) jest objęty ochroną ścisłą na mocy przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020r. poz. 55 t.j. ze zm.) wymieniony jest w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 roku w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183 ze zm.). Podlega również ochronie według przepisów Unii Europejskiej. Jednocześnie zwiększenie populacji tego gatunku, zasiedlanie nowych terenów i pojawianie się osobników wilka w sąsiedztwie siedzib ludzkich wiąże się z możliwością wystąpienia sytuacji konfliktowych obejmujących w szczególności szkody powodowane przez ten gatunek jak i zagrożenie bezpieczeństwa ludzi.
Mając na uwadze powyższe Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie we współpracy z Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska za pośrednictwem m.in. Gminy Kalinowo zachęca do propagowania działań w w/w zakresie obejmującym w szczególności:
- wymianę informacji i edukację w zakresie zagadnień dot. bezpieczeństwa publicznego, postępowania w sytuacjach konfliktowych człowiek-wilk, przepisów w zakresie ochrony wilka, zabezpieczania mienia i wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzane przez osobniki tego gatunku;
- wydawanie zezwoleń na płoszenie zwierząt jako jedno z pierwszych działań w celu zniechęcenia wilków do odwiedzania siedzib ludzkich;
- weryfikację, czy sprawcami tych incydentów są rzeczywiście wilki, czy też hybrydy wilka i psa, bądź dzikie psy.
Warto zapoznać się z informacjami na stronie:
https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/co-zrobic-gdy-spotkasz-wilka
Procedura postępowania w sytuacjach konfliktowych człowiek-wilk znajduje się pod linkiem: https://www.gov.pl/attachment/d5c64fd7-5455-451a-a161-3587092e35b1
Bezpieczeństwo publiczne
Wilk jest drapieżnikiem, który z racji swoich uwarunkowań może być niebezpieczny dla człowieka, jednak z reguły boi się ludzi i unika z nimi kontaktu. Spotkania na linii człowiek-wilk mają charakter incydentalny i na ich podstawie nie należy podejmować pochopnych działań zmierzających np. do eliminacji osobników, w sytuacjach kiedy nie jest to zasadne. Wszystkie niebezpieczne sytuacje powinny jednak wymagać wyjaśnienia, a przede wszystkim natychmiastowej reakcji.
Wilki jako dzikie zwierzęta unikają spotkania z człowiekiem szukając spokojnych miejsc na odpoczynek i wychowanie młodych w dużych kompleksach leśnych. Jednak poszukując pokarmu mogą znaleźć się w pobliżu siedzib ludzkich lub innych miejsc naszej aktywności, a postępowanie człowieka może powodować narastanie konfliktów.
W stosunku do wilków i innych dzikich zwierząt należy przestrzegać następujących zasad:
- nigdy nie dokarmiać wilków,
- przetrzymywać odpady spożywcze w szczelnych, zamykanych pojemnikach, dotyczy to w szczególności odpadów mięsa i wędlin, które mogą zwabiać drapieżniki,
- nie pozostawiać resztek jedzenia w lesie, w koszach na parkingach leśnych, pod wiatami i winnych miejscach odpoczynku dla turystów, resztki jedzenia należy pakować i zabierać ze sobą, aby zwierzęta nie postrzegały ludzi jako dostarczycieli pokarmu.
Wilki są zazwyczaj bardzo ostrożne i płochliwe, ale młode osobniki są ciekawskie, więc mogą zatrzymywać się i przyglądać z większej odległości nie uciekając natychmiast po zobaczeniu człowieka. Ataki wilków są niezmiernie rzadkie, niemniej jednak ludzie zawsze powinni brać pod uwagę, że duże drapieżniki mogą okazać się niebezpieczne np. gdy są dokarmiane przez ludzi, oswajane, chore lub ranne.
Wyrządzanie szkód przez wilki
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie działając na podstawie art. 126 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r. poz. 55 t.j. ze zm.) dokonuje oględzin, szacowania i wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzone przez niektóre gatunki zwierząt chronionych, w tym wilki. Na terenie parku narodowego czynności tych dokonuje dyrektor parku. Szkody wyrządzane przez wilki w pogłowiu zwierząt gospodarskich najczęściej występują wówczas, gdy wypas prowadzony jest w pobliżu lub na terenie lasu bez odpowiedniego dozoru.
Analizując problem szkód wyrządzanych m.in. przez wilki należy zwrócić uwagę, ze podstawową formą ochrony mienia, w tym zwierząt gospodarskich jest odpowiednie zabezpieczenie. Zwierzęta gospodarskie należy trzymać zamknięte w pomieszczeniach lub zagrodach.
Przyjmowanie zgłoszeń szkód, wymagania formalne dotyczące wniosku i procedur określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie szacowania szkód wyrządzonych przez niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową (Dz.U. z 2018 r. poz. 645).
Wniosek o odszkodowanie składa się niezwłocznie po stwierdzeniu szkody na adres Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Olsztynie.
W przypadku szkód w pogłowiu zwierząt należy udokumentować zdarzenie, gdyż poszkodowany właściciel inwentarza powinien wykazać, że szkodę wyrządziły wilki.
Należy pamiętać o kilku zasadach, m.in.:
- zabezpieczyć wszelkie ślady zdarzenia;
- wykonać, w miarę możliwości, dokumentację fotograficzną zagryzionego zwierzęcia i innych śladów w obrębie miejsca zdarzenia (tropy, ślady przeciągania ofiary, kał), a także samo miejsce zdarzenia i stosowane zabezpieczenia (np. ogrodzenie);
- jeśli jest taka możliwość nie uprzątać zagryzionego zwierzęcia przed przybyciem osób dokonujących oględzin.
Zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących wobec wilka
Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r. poz. 55 t.j. ze zm.) istnieje możliwość uzyskania zezwolenia na odstępstwo od zakazów wobec osobników wilka w celu wyeliminowania zagrożenia – np. na umyślne płoszenie czy zabijanie.
Zezwolenia wydawane są przez:
- właściwego miejscowo regionalnego dyrektora ochrony środowiska w zakresie umyślnego płoszenia, niepokojenia, niszczenia siedlisk;
- Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w zakresie umyślnego zabijania;
- Ministra Klimatu i Środowiska, w przypadku gdy wszelkie zakazane czynności mają być wykonane na terenie parku narodowego.
Zezwolenia wydawane są wyłącznie na wniosek podmiotu zainteresowanego uzyskaniem odstępstwa. W przypadku ograniczania szkód powinna to być osoba poszkodowana lub władze wykonawcze gminy (np. wójt) natomiast w przypadku potrzeby wyeliminowania zagrożenia dla ludzi powinny być to władze wykonawcze gminy (np. wójt).
Wniosek o zezwolenie powinien zawierać wszystkie informacje wymienione w art. 56 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, tj.:
– imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
– cel wykonania wnioskowanych czynności;
– opis czynności, na którą może być wydane zezwolenie;
– nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć działania, w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;
– liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek, o ile jest to możliwe do ustalenia;
– wskazanie sposobu, metody i stosowanych urządzeń do chwytania, odławiania lub zabijania zwierząt albo sposobu zbioru roślin i grzybów lub sposobu wykonania innych czynności, na które może być wydane zezwolenie, a także miejsca i czasu wykonania czynności oraz wynikających z tego zagrożeń;
– wskazanie podmiotu, który będzie chwytał lub zabijał zwierzęta;
– wskazanie informacji o stosowaniu alternatywnych zagrożeń;
– wskazanie zagrożeń wynikających z realizacji wnioskowanych czynności.
W przypadku wniosków, w szczególności na odstępstwo od zakazu umyślnego zabijania, zagrożenie stwarzane przez zwierzę powinno być dokładnie udokumentowane (np. zdjęcia, notatki, nagrania z fotopułapek). Jeśli podstawą zezwolenia miałoby być wyeliminowanie zagrożenia dla życia ludzi należy opisać zachowania wnioskowanego do odstrzału osobnika, a do wniosku dołączyć wszelkie posiadane dokumenty świadczące o istnieniu zagrożenia, tj. notatki służbowe z wizji w terenie, ze zgłoszeń telefonicznych, korespondencję, dokumentację fotograficzną itp. W pierwszej kolejności należy dokonać ustalenia, czy zwierzęta, które pojawiają się w obszarach zabudowanych są rzeczywiście wilkami, a nie zdziczałymi psami.
W sytuacjach nagłych, wymagających natychmiastowej interwencji tj. zagrażających życiu bądź zdrowiu ludzi czy zwierząt, w/w decyzje mogą być wydane w formie ustnej, po rozpatrzeniu wniosku złożonego drogą telefoniczną. W tym celu należy kontaktować się telefonicznie z Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska, pod numery telefonów wskazane na stronie internetowej tego urzędu (dotyczy odstępstwa od zakazu umyślnego zabijania) lub z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Olsztynie (dotyczy odstępstwa od zakazu umyślnego płoszenia), pod nr telefonów: 783 920 152, 783 924 650.
Informacje w zakresie uzyskiwania zezwoleń dostępne są w serwisie internetowym RDOŚ w Olsztynie pod linkiem:
Szkoda wyrządzona przez wilka:
Informujemy również, że za szkody wyrządzone przez wilki w pogłowiu zwierząt hodowlanych przysługuje odszkodowanie. Wyrządzoną przez wilka szkodę należy niezwłocznie zgłosić telefonicznie pracownikom Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Olsztynie tel.: 89 53-72-100 (pracownicy RDOŚ mają 7 dni na dokonanie oględzin). Z uwagi na potencjalnie długi czas oczekiwania na oględziny, w celu zabezpieczenia dowodów ataku wilka, należy zwrócić się do lekarza weterynarii o sporządzenie stosownego protokołu, jak też należy wykonać dokumentację fotograficzną miejsca ataku oraz ofiary.
Poniższej strony można pobrać wnioski o odszkodowanie za wyrządzone szkody: https://www.gov.pl/web/rdos-olsztyn/sprawy-dotyczace-ochrony-przyrody2.
Należy pamiętać o tym, że wilk pełni bardzo ważną rolę w ekosystemach przyrodniczych. Polując na ssaki roślinożerne (jelenie, sarny, dziki) przyczynia się do ograniczenia szkód wyrządzanych przez zwierzynę łowną w uprawach rolnych i leśnych. Poluje również na bobry przez co ogranicza populację tego gatunku i tym samym zmniejsza szkody wyrządzane przez bobry Niezwykle ważne w celu uniknięcia strat jest zabezpieczanie stad zwierząt gospodarskich przed szkodami powodowanymi przez wilki. Poradnik ochrony zwierząt gospodarskich przed wilkami znajduje się na stronie internetowej https://www.gov.pl/web/gov/szukaj?scope=gdos&query=Poradnik+ochrony+zwierz%C4%85t+gospodarskich+przed+wilkami.
Rozumiejąc obawy rolników, w kontekście ewentualnych ataków wilków na zwierzęta gospodarskie i wyrządzane szkody, tut. Urząd planuje wystąpić do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o zgodę na płoszenie wilka, prosimy o zgłaszanie do tut. urzędu informacji określających położenie, numery i ilość działek na jakich miałoby się odbywać płoszenie, dokumentacji fotograficznej potwierdzającej bytowanie drapieżnika.
Informujemy również o możliwości indywidualnego wystąpienia do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o zgodę na płoszenie wilka.
Materiał zredagowany na podstawie danych RDOŚ w Olsztynie
